تساوی تیم ایران مقابل نیوزیلند در نخستین مسابقه جام جهانی ۲۰۲۶ تنها به معنای از دست رفتن دو امتیاز نبود؛ این مسابقه برای بسیاری از تحلیلگران فوتبال ایران نشانه‌ای آشکار از بحرانی بود که سال‌ها درباره آن هشدار داده می‌شد.

ایران مقابل تیمی متوقف شد که با قرار داشتن در رتبه ۸۵ رنکینگ فیفا، ضعیف‌ترین تیم حاضر در جام جهانی محسوب می‌شود، اما آنچه بیش از نتیجه نگران‌کننده به نظر می‌رسد، کیفیت نمایش بازیکنان باتجربه‌ای و پا به سن گذاشته‌ای بود که قرار بود ستون‌های اصلی تیم امیر قلعه‌نویی باشند.

آمارها نشان می‌دهد ترکیب ایران در دیدار برابر نیوزیلند با میانگین سنی ۳۱ سال و ۶ ماه، مسن‌ترین ترکیب تاریخ ۸۵ ساله تیم ملی فوتبال ایران را ثبت کرد. این در حالی است که موضوع تغییر و دستکاری سن فوتبالیست‌های ایرانی سابقه‌ای طولانی دارد و بخشی از بازیکنان فعلی این تیم از آنچه در مدارک رسمی ثبت شده نیز سن بیشتری دارند.

با این حال بنا بر آمار رسمی فعلی نیز از ۱۵ بازیکنی که در این مسابقه به میدان رفتند، ۱۰ نفر بالای ۳۰ سال سن داشتند و سه بازیکن بیش از ۳۵ ساله بودند. تنها آریا یوسفی با ۲۴ سال سن، زیر ۲۵ سال داشت که او نیز بین دو نیمه تعویض شد.

این رکورد در شرایطی ثبت شد که تا پیش از بازگشت امیر قلعه‌نویی به نیمکت تیم ملی، ایران هرگز با ترکیبی با میانگین سنی بیش از ۳۰ سال به میدان نرفته بود. ولی حالا استفاده از بازیکنان پا به سن گذاشته به یکی از ویژگی‌های ثابت تیم ایران تبدیل شده است.

کندی تیم به چشم می‌آید

مشکل اصلی تنها سن بالای بازیکنان نیست، بلکه تاثیر این مسئله بر کیفیت بازی تیم است. برابر نیوزیلند، کندی خطوط میانی و دفاعی ایران بارها آشکار شد. در هر دو گل حریف، فضای زیادی در مقابل محوطه هجده قدم ایران در اختیار بازیکنان نیوزیلند قرار گرفت و هافبک‌های دفاعی ایران نتوانستند به موقع خطوط پاس را ببندند.

سعید عزت‌اللهی که نقش کلیدی در تخریب حملات حریف دارد، در هر دو گل نتوانست پوشش مناسبی ارائه کند و سامان قدوس نیز با سرعت پایین، توانایی بازگشت فوری از نیمه حریف به سمت دروازه خودی را نداشت، تا همین مسئله فشار مضاعفی بر مدافعان وارد کند. در خط دفاع نیز شرایط بهتر نبود و چهار مدافعی که بین ۳۱ تا ۳۷ سال سن دارند، بارها در نبردهای سرعتی جا ماندند. به خصوص آنکه زوج کند شجاع خلیل‌زاده و علی نعمتی در قلب دفاع، روزی پراشتباه را پشت سر گذاشتند.

نیوزیلند اگرچه تیمی نبود که ستاره‌های بزرگ هجومی در اختیار داشته باشد، اما با این حال هر بار که کریس وود و هم‌تیمی‌هایش به سمت دروازه ایران حرکت کردند، ضعف ساختار دفاعی ایران کاملا نمایان شد. اگر مهاجمان نیوزیلند دقت بیشتری داشتند، نتیجه می‌توانست برای امیر قلعه‌نویی حتی تلخ‌تر از یک تساوی باشد.

حالا نوبت بلژیک است

مشکل بزرگ برای کادر فنی ایران اینجاست که حریف بعدی، نیوزیلند نیست. روز ۳۱ خرداد، ایران باید مقابل بلژیک قرار بگیرد. تیمی که اگرچه در بازی نخست برابر مصر متوقف شد، اما از نظر کیفیت فنی و ارزش بازیکنان، فاصله‌ای عظیم با نماینده اقیانوسیه دارد.

در ترکیب بلژیک نام‌هایی دیده می‌شود که می‌توانند هر خط دفاعی را به دردسر بیندازند. از ژرمی دوکو، وینگر سرعتی و تکنیکی منچسترسیتی گرفته تا کوین دی‌بروینه و لئاندرو تروسار که سال‌هاست در بالاترین سطح فوتبال اروپا بازی می‌کنند.

بزرگ‌ترین دغدغه کادر فنی ایران احتمالا مهار دوکو خواهد بود. بازیکنی که مقابل مصر مدام بین پست‌های مختلف جابه‌جا شد و گاهی در جناح راست، گاهی در سمت چپ و گاهی پشت مهاجم بازی کرد. این ویژگی کار مدافعان ایران را بسیار دشوار می‌کند، به‌ویژه مدافعانی که مقابل نیوزیلند نیز در نبردهای سرعتی دچار مشکل بودند.

اگر خط دفاع ایران مقابل الی جاست و کریس وود تا این اندازه آسیب‌پذیر بود، مهار دوکو، تروسار و دی‌بروینه به مراتب دشوارتر خواهد بود.

سناریوی حذف

تساوی برابر نیوزیلند باعث شده ایران عملا حق اشتباه دیگری نداشته باشد. در حال حاضر هر چهار تیم گروه یک امتیازی هستند، اما شرایط می‌تواند خیلی سریع علیه ایران تغییر کند.

اگر بلژیک موفق شود ایران را شکست دهد، به چهار امتیاز خواهد رسید. از سوی دیگر، روی کاغذ مصر شانس بالایی برای پیروزی مقابل نیوزیلند دارد و آن تیم نیز چهار امتیازی خواهد شد. در چنین شرایطی ایران با تنها یک امتیاز به مسابقه پایانی مقابل مصر در روز شش تیرماه می‌رسد.

سناریویی که برای ایران نگران‌کننده است، این خواهد بود که بلژیک در هفته آخر بتواند به آسانی نیوزیلند را شکست دهد و هفت امتیازی شود. آن وقت مصر حتی با کسب یک تساوی مقابل ایران هم می‌تواند به عنوان تیم دوم صعود خود را قطعی کند و در نتیجه شاگردان قلعه‌نویی با یک یا دو امتیاز، قطعا جزو ۸ تیم برتر سومی در گروه‌ها برای صعود قرار نمی‌گیرند.

مصر هم ضعیف‌تر از بلژیک نیست

شاید بخشی از توجه رسانه‌های ایران روی مسابقه بعد با بلژیک متمرکز شده باشد، اما بازی آخر برابر مصر نیز می‌تواند برای ایران کابوس‌وار باشد.

«فراعنه» با عملکرد درخشان در مسابقه اول برابر بلژیک و کسب تساوی ارزشمند، ثابت کردند که از مدعیان اصلی صعود از گروه هشتم محسوب می‌شوند. تیم ملی مصر برخلاف سال‌های گذشته تنها متکی به محمد صلاح نیست. عمر مرموش که در فوتبال اروپا و منچسترسیتی به یکی از مهاجمان مطرح تبدیل شد، در کنار صلاح و امام عاشور مثلث خطرناکی را تشکیل می‌دهند که می‌تواند برای هر خط دفاعی دردسرساز شود.

سرعت بالای این بازیکنان دقیقا همان نقطه‌ای است که ایران مقابل نیوزیلند آسیب‌پذیر نشان داد. اگر هافبک‌های دفاعی ایران نتوانند پوشش مناسب ارائه کنند و مدافعان میانی همچنان کند و پراشتباه ظاهر شوند، مهار ستاره‌های مصر نیز ماموریتی بسیار دشوار خواهد بود.

بحران روی بحران

مشکلات ایران به مسائل فنی محدود نمی‌شود. دیدار مقابل نیوزیلند تلفات زیادی نیز برای تیم ملی به جا گذاشت. شهریار مغانلو، سامان قدوس و مهدی طارمی همگی با مصدومیت زمین مسابقه را ترک کردند و وضعیت حضور آن‌ها در دیدار بعدی نامشخص است. از سوی دیگر روزبه چشمی، مهدی ترابی، علیرضا جهانبخش و دنیس درگاهی نیز از ابتدا با وجود مصدومیت در فهرست قلعه‌نویی قرار گرفتند.

این بدان معناست که تیمی که از ابتدا با یکی از بالاترین میانگین‌های سنی جام وارد مسابقات شده بود، حالا با فرسودگی بدنی و مصدومیت‌های متعدد نیز مواجه شده است.

جام جهانی هنوز برای ایران تمام نشده، اما نمایش ناامیدکننده برابر ضعیف‌ترین تیم مسابقات، زنگ خطری جدی را به صدا درآورده است. تیمی که با میانگین سنی ۳۱ سال و ۶ ماه پیرترین ترکیب تاریخ خود و همچنین مسن‌ترین تیم جام ۴۸ تیمی را به میدان فرستاد، حالا باید ظرف چند روز راهی برای مهار ستاره‌های جهانی بلژیک و مصر پیدا کند. در غیر این صورت، پروژه‌ای که با تکیه بر بازیکنان پا به سن گذاشته ساخته شد، خیلی زود به پایان خواهد رسید.